اسلیو معد


جراحی متابولیک چیست؟

در نیمه دوم قرن بیستم آزمایشاتی به منظور دریافتن اینکه می توان بیماریهایی همچون چربی و کلسترول بالا را با عمل های جراحی مثل بای پس روده ای درمان کرد یا نه، انجام شد.

در سال 1995 دکتر والتر پوریس و گروه تحقیقاتی او مقاله ای با عنوان "چه کسی فکرش را کرده بود؟ یک عمل جراحی نشان داده که موثرترین معالجه برای دیابت آغاز شده در سنین بزرگسالی (adult-onset diabetes mellitus) است." چاپ کرد. از زمان چاپ آن مقاله حائز اهمیت شواهد زیادی جمع آوری شده که نشان می دهند جراحی می تواند بیماریهای متابولیکی متعددی به ویژه دیابت آغاز شده در سنین بزرگسالی یا دیابت نوع 2 (adult onset or Type 2 diabetes mellitus) را درمان کند یا بهبود ببخشد.

در سال7200 انجمن جراحی چاقی (کاهش وزن) آمریکا (ASBS) به منظور ترویج اطلاعات در مورد تاثیرات سودبخش جراحی های کاهش وزن در درمان بیماریهای متابولیک به ویژه دیابت نوع 2 (T2DM) نام خود را به انجمن جراحی متابولیک و کاهش وزن آمریکا (ASMBS) تغییر داد.

امروزه واژه جراحی متابولیک برای توصیف عمل جراحی هایی که برای درمان بیماریهای متابولیک به ویژه دیابت نوع 2 انجام می شوند، به کار می رود.

شناخته شده ترین جراحی متابولیک گاستریک بای پس (Gastric Bypass) با بیش از 20 سال تجربه این عمل جراحی است. دیگر جراحی های تثبیت شده عبارتند از اسلیو گاسترکتومی (Sleeve Gastrectomy، گاستریک باندینگ (Gastric Band) و بیلیوپانکرئاتیک دایورژن (Biliopancreatic diversion) همراه با و یا بدون دئودنال سوییچ.

جراحی های تجربی تحت مطالعه شامل ایلیال اینترپوزیشن (Ilial interposition)، دوئودنوژژونال بای پس (Duodenojejunal Bypass) می شوند. در مورد دیگر روش های حداقل تهاجمی مثل اینترالومینال دوئودنال اسلیو (Intraluminal Duodenal Sleeve) نیز تحقیقاتی صورت می گیرد.

شما می توانید در مورد تمام این جراحی های متابولیک و اینکه کدام یک برای شما بهترند در دفتر مشاوره با "دکترپکنه" گفتگو کنید. (88775151-88777989)

جراحی متابولیک برای دیابت – آنچه که جدیدترین تحقیقات به ما می گویند.

به طور تقریبی 90 درصد همه دیابت ها در جهان دیابت نوع 2 هستند.

در این شکل دیابت، یا بدن به میزان لازم هورمون انسولین تولید نمی کند و یا سلولهای بدن از انسولین به طور مناسب استفاده نمی کنند. انسولین برای اینکه بدن بتواند گلوکز و قند خون را برای تولید انرژی مصرف کند ضروری است. در نتیجه در بیماران دیابت گلوکز در خون تجمع می کند و به جای رفتن به داخل سلولها می تواند منجر به تخریب شود. عوارض دیابت شامل بیماری قلبی، کوری، آسیب اعصاب و آسیب کلیه است.

دیابت نوع 2 شکلی از دیابت (diabetes) است که بیشترین ارتباط را با چاقی (obesity) دارد و نام Diabesity برای بیان این ارتباط به کار رفته است.

دیابت نوع 2 به طور معمول چگونه درمان می شود؟

به طور معمول تغییرات شیوه زندگی شامل کاهش وزن اضافه، داشتن رژیم غذایی سالم و پرداختن به ورزش به طور منظم درمانهای اولیه برای دیابت نوع 2 هستند. هنگامی که این تغییرات موجب کاهش چشمگیری در بیماری نمی شوند می توان داروهایی تجویز کرد. بعضی از داروها به لوزالمعده کمک می کنند که انسولین بیشتری تولید کند و برخی دیگر به بدن کمک می کنند تا انسولینی که بدن تولید می کند را به طور موثرتری استفاده کند. اگر این داروها موثر نباشند بیمار ممکن است نیاز داشته باشد که انسولین دریافت کند.

در بیشتر اوقات این درمانهای متعارف موثر نیستند و بیماران با خطر عوارض دراز مدت مواجه هستند. این عوارض عبارتند از:

1. بیماری شبکیه ای (Diabetic Retinopathy): بیشترین عامل نابینایی در بزرگسالان
2. بیماری کلیوی (Diabetic Nephropathy): بیشترین عامل از کار افتادگی کلیه در بزرگسالان
3. بیماری اعصاب (Diabetes Neuropathy): بیشترین عامل قطع عضو های غیر ترومایی اندامهای حرکتی تحتانی در بزرگسالان
4. بیماری قلبی و عروقی: هشت دهم بیماران دیابت نوع 2 در اثر بیماری قلبی و عروقی می میرند.
5. سکته مغزی: در بیماران 2 تا 4 مرتبه احتمال بیشتری برای وقوع سکته مغزی وجود دارد.

حتی با کنترل مناسب طبی بعضی از بیماران دچار دیالیز، قطع اعضا، حملات قلبی جدی، واکنش های داروئی و دیگر عوارض می شوند. این باور که درمان دارویی بدون خطر است کاملا نادرست است.

آیا جراحی متابولیک دیابت را "درمان می کند" ؟

پاسخ بیشتر از 30 تحقیق علمی مثبت است.

به وضوح می توان گفت دیابت در حد کمی شناخته شده و علم پزشکی نمی تواند یک "درمان" برای آن ارائه دهد. هدف متوقف کردن بیماری است که به معنای رسیدن به سطح طبیعی قند خون و عدم نیاز به درمان داروئی دیابت است. این به معنای رساندن گلوکز به حد طبیعی و جلوگیری از پیشروی عوارض دیابت و در نتیجه فرصت دادن به بدن برای ترمیم آسیبها می باشد.

یک مطالعه اخیر در نشریه انجمن پزشکی آمریکا (JAMA) نشان داد که 73 درصد اشخاص مبتلا به دیابت که تحت گاستریک باندینگ همزمان با شیوه درمانی سابق قرار گرفتند به توقف بیماری دست یافتند. در مقابل تنها 13 درصد اشخاصی که فقط تحت شیوه درمانی سابق قرار گرفتند بیماری در آنها متوقف شد.

یک تحقیق حائز اهمیت در JAMA در سال 2004 بر روی بیشتر از 22 هزار نفر که تحت جراحی چاقی قرار گرفتند نتایج زیر را نشان داد:

1. دیابت در 86 درصد بیماران کاملا برطرف شد و یا بهبود پیدا کرد.
2. چربی خون بالا در بالای 70 درصد بیماران بهبود پیدا کرد.
3. فشار خون بالا در 78 درصد بیماران کاملا برطرف شد یا بهبود پیدا کرد.

علاوه بر این، مطالعه ای در نشریه سالانه جراحی نشان داد که 83 درصد از 240 بیمار که تحت گاستریک بای پس (Gastric Bypass) قرار گرفتند بیماری دیابت آنها "درمان" شد.

مطالعه ای در نشریه پزشکی نیوانگلند نشان داد که پس از جراحی گاستریک بای پس (Gastric Bypass) مرگ و میر در دراز مدت بعد از عمل، و به ویژه مرگ ناشی از دیابت، به میزان چشمگیری کاهش پیدا کرد.

اصلی ترین نتیجه همه این تحقیقات این است که جراحی متابولیک می تواند نقش عمده ای در معالجه دیابت نوع 2 ایفا کند.

آیا جراحی متابولیک دیابت را "درمان می کند" ؟

ما می دانیم که جراحی متابولیک دیابت نوع 2 را متوقف می کند اما آنچه نمی دانیم این است که چگونه این تاثیر را می گذارد.

نظریات مختلفی در این باره وجود دارند همانند این نظر که انتقال مستقیم غذا به روده تحتانی ترشح ماده ای به نام "پپتید گلوکاگون مانند 1 (GLP-1)" را تحریک می کند که می تواند تولید انسولین را افزایش دهد.

نظریه دیگری می گوید که هورمونهایی که محرک گرسنگی هستند مثل پپتید PPY Y می توانند در نتیجه تنظیم دوباره آناتومی دستگاه گوارش بی اثر شوند. بنابراین اگر تمایل کمتری به قند ایجاد کنند اشخاص می توانند سطح قند خون خود را بهتر کنترل کنند.

همچنین ما در مورد نوع ایدئال جراحی متابولیک برای درمان دیابت چیزی نمی دانیم. مطالعات مختلفی انواع گوناگون جراحی را بررسی کرده اند. تا این زمان بهترین نوع شناخته شده گاستریک بای پس لاپاروسکوپیک (laparoscopic RY gastric bypass) است که به خوبی اثر گذار است و دیابت نوع 2 را تقریبا بلافاصله بعد از جراحی متوقف می کند.

سوال دیگری که باقی می ماند این است که چه هنگام جراحی باید صورت بگیرد، هنگامی که دیابت تازه تشخیص داده شده و یا دیرتر هنگامی که عوارض بیماری شروع به پدید آمدن کرده اند. طبعا زمان زودتر به منظور پیشگیری از عوارض دیابت نوع 2 ترجیح دارد.

در مورد بیماران دیابت نوع 2 که چاقی مفرط ندارند وضع به چه صورت است؟

فی الواقع دو سوم بیماران دیابت نوع 2 در جهان با چاقی مفرط روبرو نیستند. هر چند که در محدوده BMI 27 تا 35 با اضافه وزن روبرو هستند.

بیشتر جراحان متابولیک با تجربه فراوان (که به این معناست که قادرند گاستریک بای پس لاپاروسکوپیک را با میزان بسیار پایینی از عوارض انجام دهند) بیماران دیابت نوع 2 با BMI 30 یا بیشتر را برای جراحی متابولیک قبول می کنند.

احتمال دارد که جراحی متابولیک بتواند حتی برای اشخاص مبتلا به دیابت که اضافه وزن یا چاقی مفرط ندارند مفید باشد. استفاده از عمل جراحی های تجربی و نیز جراحی های معمول کاهش وزن به طور فزاینده در بیماران مبتلا به دیابت با چاقی کمتر با نتایج عموما رضایت بخشی به چشم می خورد، در هر صورت ارزیابی میزان خطر جراحی برای حفظ سلامت این بیماران (غیر چاق) نیازبه مطالعات بیشتر در آینده دارد